Công ty đa quốc gia và hộ trồng rừng địa phương hợp tác đẩy mạnh lâm sản bền vững tại Việt Nam | WWF

Công ty đa quốc gia và hộ trồng rừng địa phương hợp tác đẩy mạnh lâm sản bền vững tại Việt Nam

Posted on 31 August 2017
Working with Scansia Pacific and IKEA has helped Phú Lộc’s smallholders to become FSC-certified.
Working with Scansia Pacific and IKEA has helped Phú Lộc’s smallholders to become FSC-certified.
© James Morgan/WWF

Từ toàn cầu đến địa phương

 
Là một hãng nội thất quốc tế với cam kết mạnh mẽ cho phát triển bền vững, IKEA đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ sản xuất hoàn toàn từ nguồn cung ứng gỗ nguyên liệu bền vững. Do đó, Scansia Pacific, một nhà cung cấp cho IKEA tại Việt Nam, đã yêu cầu Minh An, một công ty chế biến gỗ tại Phú Bài, chỉ sử dụng gỗ keo được chứng nhận bởi Hội đồng Quản trị rừng (Forest Stewardship Council – FSC).
 
Chuỗi liên kết này, từ thị trường quốc tế đến nguồn cung ứng địa phương, đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy và hỗ trợ các hộ trồng rừng quy mô nhỏ tại Phú Lộc (một huyện cách thành phố Huế 40km) nhận được chứng chỉ FSC.
 
Các sản phẩm lâm nghiệp là một phần không thể thiếu của nền kinh tế toàn cầu. Trong khi một số công ty đa quốc gia, như IKEA, cố gắng tạo ra các chuỗi cung ứng bền vững hơn, tương lai của những cánh rừng thực sự nằm trong tay của hàng triệu hộ chủ rừng nhỏ trên thế giới. Con đường dẫn tới sự bền vững đòi hỏi phải có sự hợp tác hiệu quả giữa từng mắc xích trong toàn bộ chuỗi liên kết từ địa phương đến quốc tế.


Photo 1. Working with Scansia Pacific has helped Phú Lộc’s smallholders to become FSC-certified.
Ảnh 1. Làm việc với Scansia Pacific đã giúp những hộ chủ rừng nhỏ tại Phú Lộc đạt được chứng chỉ FSC.


Con đường dẫn tới sự bền vững

 
Photo 2. A truck travels through the plantation in Phú Lộc.
Ảnh 2. Một xe tải đi qua lâm điền tại Phú Lộc.

Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ lớn nhất thế giới. Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2016 đạt gần 7 tỷ USD. Tuy nhiên, những cánh rừng của Việt Nam, bị tàn phá bởi chiến tranh và suy thoái do khai thác gỗ và giải phóng mặt bằng, hầu như không còn khoảng rừng nguyên sinh nào chưa bị tác động.

Toàn bộ tiểu vùng sông Mê-kông mở rộng, với chỉ 13% rừng nguyên sinh còn sót lại, có khả năng trở thành một trong 11 điểm nóng của nạn phá rừng trên toàn cầu nếu không có giải pháp khắc phục.

Tái tạo các khu vực bị suy thoái bằng những loài cây tự nhiên và làm giàu các lâm điền với các vùng đệm tự nhiên là một phần của giải pháp, và có thể cung cấp các hành lang sinh thái quan trọng cho động vật hoang dã. 1.5 triệu hộ chủ rừng nhỏ của Việt Nam, hiện sở hữu hầu hết diện tích các lâm điền trong nước, đóng một vai trò quan trọng trong giải pháp này.

Ông Hồ Đa Thê, Từ thôn Hòa Lộc thuộc xã Lộc Bổn, đại diện 1 trong số 1,5 triệu này. Ông Thê sở hữu lâm điền trồng cây keo rộng 4,91 ha nhờ các chương trình của chính phủ, và là người đứng đầu nhóm chủ rừng nhỏ trong thôn.

Photo 3. Ho Da The at work on his Forest Stewardship Council (FSC) certified acacia plantation, Phú Lộc district, Vietnam.
Ảnh 3. Ông Hồ Đa Thê tại lâm điền trồng keo đạt chứng nhận FSC, huyện Phú Lộc

Ông Thê chỉ mới chính thức làm việc theo mô hình nhóm gần đây, nhờ vào kết quả từ dự án tre, keo, và mây bền vững của WWF (Sustainable Bamboo, Acacia, and Rattan Project  - SBARP).

Dự án khuyến khích sản xuất có trách nhiệm của các nhà sản xuất quy mô nhỏ ở vùng sông Mêkông mở rộng, với mục tiêu xúc tiến chứng chỉ FSC như là một giải pháp để định hướng phát triển bền vững và thu hút các hộ chủ rừng nhỏ tham gia vào thị trường quốc tế. Ở Việt Nam, dự án cũng phù hợp với mục tiêu của chính phủ: 500.000 ha được chứng nhận, trong số 6,7 triệu ha rừng sản xuât, vào năm 2020, để đáp ứng nhu cầu về tính bền vững ngày càng tăng của thị trường, và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, việc đạt được chứng nhận không phải là dễ dàng.

"Khi chúng tôi được cung cấp thông tin về chứng nhận FSC, chúng tôi thực sự bối rối.” Ông Thê cho biết. “Khả năng của chúng tôi trong việc hoàn thành các hồ sơ và tài liệu khác nhau, chẳng hạn như kế hoạch quản lý bền vững, còn hạn chế.”

Photo 4. FSC-certified acacia small holders in Phú Lộc.
Ảnh 4. Đại diện các hộ chủ rừng nhỏ trồng keo đạt chứng chỉ FSC tại Phú Lộc.

Làm việc với các công ty Minh An, Scansia và IKEA, và áp dụng mô hình nhóm để cùng nhận chứng nhận, thông qua đó chia sẻ được chi phí và trách nhiệm, đã thay đổi hoàn toàn cách các hộ chủ rừng nhỏ trong nhóm của ông Thê làm việc.

Được sự hỗ trợ của WWF, nhóm của ông Thê thuộc về một hiệp hội lớn bao gồm 241 hộ chủ rừng nhỏ thuộc tỉnh Thừa Thiên-Huế - Hiệp hội Chủ rừng Phát triển Bền vững (Forest Owners Sustainable Development Association - Fosda). Dự án hợp tác này đã đạt nhiều kết quả khả quan, và vào năm 2016, FSC đã ban hành chứng nhận cho hơn 4.000 ha cây keo trong tỉnh, trong đó 951 ha thuộc về các thành viên Fosda.

“Chúng tôi thực sự đã gặp khó khăn trong việc tìm nguồn hàng đầu vào có chứng nhận", bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó giám đốc công ty chế biến Minh An, cho biết. "Nên hiện giờ, chúng tôi hỗ trợ các chủ rừng ở các tỉnh Thừa Thiên-Huế và Quảng Trị với chi phí giám định chứng nhận. Việc hợp tác công việc nhờ đó chặt chẽ hơn. Chúng tôi cảm thấy vui khi còn giúp tạo ra giá trị tích cực cho người dân địa phương. Đôi bên cùng có lợi.”

Photo 5. Acacia is processed into parts for garden furniture at Minh An. The factory processes 100% FSC timber supplying only Scansia Pacific, Ikea’s supplier.
Ảnh 5. Gỗ keo được chế biến thành các bộ phận cho đồ nội thất sân vườn tại Minh An. Nhà máy xử lý 100% gỗ FSC chỉ cung cấp cho Scansia Pacific, nhà cung cấp của IKEA.

Lập kế hoạch kinh doanh tốt hơn và chu kỳ thu hoạch lâu hơn sẽ cho ra gỗ có giá trị hơn, và cam kết của công ty mua như IKEA cũng đồng nghĩa giá bán tốt hơn. Cây keo keo 7 đến 8 tuổi dùng cho đồ nội thất thu được gấp đôi giá của một vụ thu hoạch năm năm được sử dụng làm bột giấy và giấy.
“Trước đây, sản xuất keo chỉ đủ kiếm sống - bây giờ gỗ keo đã trở thành một mặt hàng chuyên nghiệp, theo định hướng thị trường ", ông Nguyễn Vũ, Giám đốc Dự án Tre, Mây và Keo, WWF-Việt Nam, cho biết. "Thu nhập và vị thế trong cộng đồng của các hộ trồng rừng quy mô nhỏ đang dần được cải thiện."
Nhóm hộ chủ rừng nhỏ của ông Thê hiện đã kiếm được hơn 30 triệu đồng (1.320 đô la Mỹ) lợi nhuận trên một hécta / năm từ gỗ keo được chứng nhận FSC - cao gấp đôi so với thu nhập từ việc trồng keo không được chứng nhận. Thu nhập này đã giúp họ sửa chữa nhà cửa, đổi mới thiết bị và đầu tư vào chu kỳ kinh doanh tiếp theo.


Thử thách phía trước


Theo Báo cáo “Tác động về Rừng” của WWF, kinh doanh lâm nghiệp bền vững vẫn còn trong giai đoạn bắt đầu. Dù tổng diện tích được chứng nhận FSC của Việt Nam vào thời điểm tháng 3 năm 2017 đạt 229.717 ha, những vẫn chưa đạt được một nửa mục tiêu năm 2020 của chính phủ, với chỉ 5,4% trong tổng diện tích 2.7 triệu ha rừng sản xuất hiện đang được chứng nhận.

"Thách thức trong tương lai là mở rộng quy mô", ông Vũ cho biết. "Các khu vực lâm điền lớn hơn cần được chứng nhận để đáp ứng nhu cầu thị trường. Và cần có đầu tư vào quản lý cảnh quan và cấp thẩm quyền để chấm dứt nạn phá rừng. Các công ty như IKEA có thể giúp thúc đẩy thay đổi ở tầm khu vực, nhưng nông dân và cộng đồng địa phương vẫn là nhân tố trung tâm để đạt được mục tiêu này."
 

Photo 6. Natural growth forest is separated from plantation land by a buffer zone.
Ảnh 6. Rừng tự nhiên được ngăn cách với lâm điền bởi vùng đệm.

Ảnh: James Morgan/WWF
 
Working with Scansia Pacific and IKEA has helped Phú Lộc’s smallholders to become FSC-certified.
Working with Scansia Pacific and IKEA has helped Phú Lộc’s smallholders to become FSC-certified.
© James Morgan/WWF Enlarge
Đóng góp
Đóng góp