PHỤ NỮ HUYỆN TỊNH BIÊN VƯỢT KHÓ NHỜ VỐN XOAY VÒNG

Posted on January, 06 2026

Rạng sáng một ngày tháng 10, cánh đồng nước ở xã Vĩnh Trung, vùng đệm rừng Tràm Trà Sư lấp lánh ánh nắng buổi sớm, nước nối trời một màu vàng rực. Nguyễn Thị Ngọc Huyền, 33 tuổi đang nhận mẻ cá cua mà Tài, chồng Huyền vừa bắt được trong ruộng nhà - mô hình sen cá dựa vào nước lũ. Được chỉ dạy từ mẹ, như nhiều phụ nữ khác ở Vĩnh Trung, Huyền thành thạo cách chế biến và làm khô từ nhiều loại cá để tăng thêm thu nhập gia đình.

Gia đình Tài - Huyền là một trong những hộ nhận được hỗ trợ vốn từ Quỹ Xoay vòng hỗ trợ sinh kế thuộc Dự án Mekong NbS do WWF-Việt Nam thực hiện. Trong đó, các giải pháp dựa vào thiên nhiên giúp khôi phục các vùng đất ngập nước và các quá trình tự nhiên của đồng bằng sông Cửu Long được triển khai tại các xã vùng đệm rừng tràm Trà Sư, thị xã Tịnh Biên, tỉnh Kiên Giang nhằm mục tiêu cải thiện đời sống người dân và đóng góp vào nỗ lực bảo tồn thiên nhiên.

Với 40 triệu đồng được hỗ trợ, Tài - Huyền đã phát triển thương hiệu Khô cá rừng Tràm và nhanh chóng được thị trường đón nhận. Trong khi Tài tập trung vào mô hình sen-cá, Huyền phụ trách hoàn thiện sản phẩm chủ đạo là khô cá lóc vị xưa, sử dụng chính cá từ mô hình và tự tin giới thiệu sản phẩm ở các hội chợ, sự kiện thương mại ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và TP.HCM. Khô cá rừng Tràm được làm từ cá lóc nuôi thả tự nhiên, thịt chắc, ngọt đậm, được sơ chế thủ công kết hợp với phơi sấy trong nhà kính sử dụng năng lượng mặt trời; nhờ vậy mà giữ được hương vị truyền thống và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nhờ sự hỗ trợ tài chính và kỹ thuật từ các chuyên gia của dự án, thu nhập gia đình Tài - Huyền đã tăng khoảng 40% so với trước. Huyền tâm sự: “Tôi rất mong muốn sản phẩm khô của mình đạt được chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, để nhận được chứng chỉ OCOP, đưa sản phẩm ngon và sạch đến tay người tiêu dùng.”

Cũng nhận được hỗ trợ từ Quỹ Xoay vòng như Huyền, chị Phạm Thị A Cô Dil lại chọn chăn nuôi vịt xiêm làm phương thức cải thiện thu nhập và cuộc sống. Người phụ nữ nông dân từng chỉ sống dựa vào cây lúa này đã mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình nuôi vịt xiêm với hơn 2.000 con vịt và được công ty bao tiêu sản phẩm. Sau lần bán vịt đầu tiên, chị A Cô Dil rất phấn khởi và dự định sẽ mở rộng mô hình, tăng số lượng vịt lên gấp đôi và kết hợp với nuôi bò, hướng đến một cuộc sống ổn định hơn.

Cùng ở xã Vĩnh Trung, gia đình Nguyễn Thị Thỏ cùng chồng là Đoàn Văn Tuấn do không có đất canh tác nên phải thuê đất làm ruộng. Thỏ và Tuấn cùng ba người con đang tuổi ăn học sống trong một gian nhà tạm bên đê, dựng lên nhờ sự giúp đỡ của xóm giềng. Với nguồn vốn hỗ trợ, Thỏ và Tuấn đã đa dạng hoá nguồn thu nhập của gia đình, luân canh trồng lúa và sen, tận dụng từng tấc đất để trồng thêm ớt, bầu, dưa gang, đặc biệt là bông điên điển - một sản phẩm đặc trưng của mùa nước nổi.

Tích tiểu thành đại, thu nhập của hai vợ chồng đã tăng lên gần gấp đôi so với trước. Thỏ hào hứng chia sẻ: “Trồng ớt tuy diện tích nhỏ, nhưng tôi đã tìm được mối quen để bán, giá cả ổn định. Khi vào vụ, tôi hái và bán đều đặn khoảng 30kg/ngày, với giá 27.000 - 30.000 đồng/kg. Bông điên điển thì tự chở ra bán ở chợ Núi Voi, bà con ủng hộ nên mùa lũ, tôi thu mỗi ngày 200.000 đồng lận.” Động lực phấn đấu của Thỏ và Tuấn chính là các con, nơi anh chị đặt trọn niềm tin và tương lai của cả gia đình.

Riêng Nguyễn Thị Quang khi nhận được 30 triệu đồng từ Quỹ Xoay vòng, chị đã làm một cuộc “cách mạng nhỏ” trong gia đình, thuyết phục người thân chuyển từ chăn nuôi heo tốn kém sang chăn nuôi gà và đa canh các loài cây ăn quả trong vườn. Nhờ đó mà thu nhập của gia đình tăng lên 6 triệu đồng/tháng và duy trì ổn định hơn so với 3,5 triệu trước đó. Dạo quanh khu vườn của mình, Quang tự hào chia sẻ đang sử dụng phân bón hữu cơ do chính con trai chị, một cán bộ nông nghiệp trẻ đam mê nghiên cứu về chế phẩm sinh học và phân bón hữu cơ thân thiện với môi trường.

“Số vốn này không đơn giản là sự hỗ trợ về mặt tài chính, mà còn truyền động lực mạnh mẽ, mở ra cơ hội vươn lên cho tôi và nhiều chị em phụ nữ ở nông thôn nói chung, góp phần xây dựng cuộc sống ấm no và bền vững,” Quang chia sẻ.

Câu chuyện về những người phụ nữ nhận được hỗ trợ của Quỹ Xoay Vòng vẫn còn nhiều. Ngoài Huyền, chị A Cô Dil, Thỏ, Quang còn có chị Nèang Danh với quán bánh canh Vĩnh Trung, thợ làm tóc Phạm Thị Kim Ngân với mô hình nuôi dê, cô Đảng viên trẻ Phạm Thị Mai nuôi heo và chăm lo cho cha mẹ... Mỗi người đều có một cách riêng để tận dụng sự giúp đỡ này để tạo nên sự thay đổi, nhưng điểm chung giữa họ đều là những tấm gương vượt khó, lao động miệt mài và có niềm tin vững chãi về lựa chọn hiện tại và cuộc sống tương lai.

Sau 9 tháng thực hiện, Quỹ Xoay vòng đã đạt được những thành tựu nhất định trong việc nâng cao đời sống cho phụ nữ huyện Tịnh Biên. Tất cả 59 người tham gia đều sử dụng đúng mục đích cam kết ban đầu, thanh toán đúng hạn và không để phát sinh nợ xấu, thu nhập trung bình tăng 36,15%, là cơ sở để mô hình này có thể duy trì và hỗ trợ nhiều người dân hơn trong địa bàn. 

Hiện tại, dự án Mekong NbS, Ban Quản lý rừng An Giang - Khu vực II và Hội Liên hiệp Phụ nữ các xã phường An Cư, Núi Cấm, Tịnh Biên, Chi Lăng, Thới Sơn (thuộc huyện Tịnh Biên cũ) vẫn đang tiếp tục theo dõi quản lý nhằm mở rộng đối tượng nhận vốn và đa dạng hình thức sinh kế, đặc biệt là các hình thức có tiềm năng phát triển bền vững liên quan đến hệ sinh thái rừng; tiếp tục học hỏi từ các hình thức hỗ trợ khác để hoàn thiện cơ chế của chương trình, đảm bảo khả năng nhân rộng và định hướng hỗ trợ lâu dài cho cộng đồng. Bằng việc hỗ trợ các mô hình canh tác dựa vào thiên nhiên ở ĐBSCL, dự án không chỉ giúp tăng thu nhập cho cộng đồng vùng đệm Rừng Tràm Trà Sư mà còn góp phần bảo vệ và phục hồi các sinh cảnh đất ngập nước và các chu trình tự nhiên của đồng bằng, cung cấp các sản vật tự nhiên, bảo vệ sức khỏe người dân và tạo thương hiệu sản phẩm bền vững.

Huyền giới thiệu sản phẩm khô cá tại Hội nghị Mekong Connect 2024
© WWF-Viet Nam / Huynh Huu Binh
Thỏ thu hoạch sen tại ruộng lúa-sen
© WWF-Viet Nam
Quang chăm sóc cây ăn trái trong vườn
© WWF-Viet Nam / Huynh Huu Binh