Posted on March, 27 2026

Phát thải nằm ở những phần ít được nhìn thấy

Năm 2007, Giờ Trái Đất bắt đầu bằng một hành động rất đơn giản: tắt đèn trong một giờ để nhắc nhở mọi người về tác động của việc tiêu thụ năng lượng đối với hành tinh. Hôm nay, khi phong trào môi trường toàn cầu này bước sang tuổi 20, một câu hỏi mới được mở ra: điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không chỉ tắt lãng phí năng lượng, mà còn “bật” điện bền vững trong sản xuất? 

Sau hai thập kỷ, khi thách thức khí hậu ngày càng rõ ràng, câu hỏi không còn chỉ là chúng ta sử dụng bao nhiêu năng lượng, mà còn là nguồn năng lượng đó đến từ đâu và được sử dụng như thế nào. Trong bối cảnh thế giới biến động về năng lượng và chuỗi cung ứng, sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch ngày càng bộc lộ rủi ro. Với Việt Nam, một trung tâm sản xuất và xuất khẩu lớn của thế giới, đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề năng lực cạnh tranh. Giờ Trái Đất 2026 vì vậy hướng sự chú ý đến điện hóa trong sản xuất như một giải pháp quan trọng để giảm phát thải và tăng khả năng cạnh tranh của chuỗi cung ứng.

Ngành năng lượng chiếm tới 65% tổng phát thải khí nhà kính của Việt Nam, trong khi riêng công nghiệp đã tiêu thụ hơn một nửa tổng năng lượng quốc gia (MOIT, 2022). Trong đó, các ngành xuất khẩu chủ lực của quốc gia như dệt may và gỗ cũng đóng góp đáng kể vào lượng phát thải công nghiệp, do các quy trình nhiệt vẫn phụ thuộc nặng nề vào nhiên liệu hóa thạch. Điều này tạo ra một nghịch lý: những nỗ lực tiết kiệm điện trong sinh hoạt, dù cần thiết, chỉ chạm đến một phần nhỏ của bài toán. Phần khó hơn, và cũng là nơi có tiềm năng giảm phát thải lớn hơn, nằm ở những hệ thống sản xuất vận hành phía sau.

Điện hoá, cơ hội giảm phát thải ở quy mô lớn

Trong bối cảnh đó, điện hóa trong công nghiệp đang được đánh giá là giải pháp then chốt giúp doanh nghiệp giảm phát thải và tiến tới mục tiêu trung hòa carbon (Net-Zero). Việc thay thế các hệ thống tạo nhiệt sử dụng nhiên liệu đốt truyền thống bằng các công nghệ sử dụng điện như bơm nhiệt và nồi hơi điện mở ra khả năng cắt giảm phát thải ngay tại “điểm nóng” của quá trình sản xuất.

“Nghiên cứu mới nhất của WWF cho thấy, với các ngành công nghiệp nhẹ như dệt may và chế biến gỗ, điện hóa có thể giúp giảm đáng kể phát thải khí nhà kính (KNK) và tiết kiệm năng lượng. Mức giảm có thể lên tới 80% phát thải KNK và tiết kiệm 30–50% năng lượng trong các kịch bản kết hợp với năng lượng tái tạo, khi sử dụng điện từ lưới điện Việt Nam. Khi đặt trong bối cảnh quy mô sản xuất lớn, đây không còn là những cải tiến cục bộ, mà là một cơ hội giảm phát thải ở quy mô hệ thống.” Bà Phạm Thị Cẩm Nhung, Quản lý chương trình Khí hậu và Năng lượng, WWF-Việt Nam chia sẻ.

Tiềm năng và cơ hội chuyển đổi đang hội tụ

Động lực cho sự chuyển dịch này không đến từ một phía. Ở cấp quốc gia, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050 và đang từng bước tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo. Ở cấp thị trường, các nhãn hàng quốc tế ngày càng yêu cầu minh bạch về phát thải và giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Hai áp lực này đang hội tụ tại nhà máy, nơi các quyết định về công nghệ và năng lượng trở thành yếu tố chiến lược.

Tuy vậy, điện hóa không phải là một chuyển đổi đơn giản. Chi phí đầu tư ban đầu, hạn chế về hạ tầng điện và các rào cản về kiến thức, kỹ thuật và chính sách hỗ trợ vẫn là những nút thắt lớn. Hiệu quả kinh tế của giải pháp cũng phụ thuộc vào giá điện và khả năng tiếp cận nguồn điện sạch, khiến nhiều doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ trước khi triển khai.

Trên phương diện thực tế, các mô hình thí điểm cho thấy điện hóa trong công nghiệp tại Việt Nam là hoàn toàn khả thi và đã bắt đầu có kết quả tích cực. Ví dụ, nhà máy Bangjie đang thử nghiệm lắp đặt hệ thống bơm nhiệt tạo hơi thay thế than và sinh khối đầu tiên tại Việt Nam (dự án hợp tác giữa nhà máy Bangjie, Tập đoàn H&M, WWF và Aii), trong khi hệ thống điện mặt trời mái nhà của Sợi Thế Kỷ bước đầu đáp ứng khoảng 6% nhu cầu điện. Trong ngành gỗ, một số doanh nghiệp như Công ty CP Thắng Nam đã đạt mức tiết kiệm điện 17% và tăng hiệu quả năng lượng nhiệt 40–60% nhờ ứng dụng công nghệ mới (WWF, 2026). Những kết quả này tương đồng với các thí điểm quốc tế, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể bắt kịp xu hướng sản xuất ít phát thải và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh, dù chính sách hỗ trợ điện hóa vẫn đang ở giai đoạn đầu.

Từ hỗ trợ kỹ thuật đến áp dụng các giải pháp thực tế 

Trước những chuyển dịch này, nhu cầu về hỗ trợ kỹ thuật ngày càng rõ nét. WWF-Việt Nam hiện đang thúc đẩy điện hóa thông qua các nghiên cứu khả thi, hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá và thử nghiệm các giải pháp như bơm nhiệt, đồng thời tham gia xây dựng các đề xuất chính sách nhằm tháo gỡ các rào cản về tài chính và kỹ thuật.

Song song, trong khuôn khổ Giờ Trái Đất 2026, WWF-Việt Nam triển khai một chuỗi nội dung trên các nền tảng mạng xã hội trong khoảng thời gian từ ngày 25 đến ngày 28/3 nhằm đưa chủ đề điện hóa, vốn còn khá xa lạ, đến gần hơn với công chúng và cộng đồng doanh nghiệp.

Vai trò của mỗi cá nhân trong chuyển dịch hệ thống

Hai mươi năm trước, Giờ Trái Đất đặt ra một câu hỏi về nhận thức. Hôm nay, câu hỏi đó đang được mở rộng thành một bài toán về hệ thống: làm thế nào để chuyển đổi cách năng lượng được tạo ra và sử dụng theo hướng phát thải thấp trong toàn bộ nền kinh tế.

Trong bức tranh này, hành động của mỗi cá nhân cũng không còn dừng lại ở việc “tắt” một thiết bị điện trong một giờ. Việc ưu tiên lựa chọn các sản phẩm từ doanh nghiệp sử dụng năng lượng sạch, ủng hộ các chính sách thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, hay đơn giản là chia sẻ và lan tỏa thông tin về các giải pháp như điện hóa, đều góp phần tạo ra nhu cầu và áp lực tích cực lên thị trường.

Khi nhu cầu thay đổi, cách sản xuất cũng sẽ thay đổi. Và từ góc nhìn đó, mỗi người không chỉ là một người tiêu dùng, mà còn có thể trở thành một phần của quá trình chuyển dịch, thậm chí là khởi đầu cho những mô hình doanh nghiệp trong tương lai, nơi năng lượng sạch không còn là lựa chọn, mà là nền tảng.

Bước tiếp theo của Giờ Trái Đất không chỉ là tắt đi những gì không cần thiết, mà còn là bật lên những thay đổi ở những nơi ít được nhìn thấy hơn, nhưng lại đem lại những tác động rõ rệt. Đã đến lúc để chúng ta hưởng ứng Giờ Trái Đất bằng cách cùng “bật” những giải pháp khí hậu bền vững.